Korf Design
Concept, styling en grafisch ontwerp
Dutch Design onderwijs op een dood spoor
Big Image
Nederlands design onderwijs moet terug naar zijn roots. Het moet stoppen met het verheerlijken van de ontwerper en zich in plaats daarvan weer richten op het ontwerp zelf en de gebruiker, zegt design criticus Timo de Rijk deze week in het NRC Handelsblad.

Een van de meest gevierde Nederlandse ontwerpen vorig jaar was een apparaat met de naam "Mijn Kafon". Het is een grote door de wind voortgedreven bal met bamboe spikes gemaakt om veilig  landmijnen op te blazen.  Het verhaal achter de Mine Kafon is net zo persoonlijk als zijn schepper, de in 2011 aan de Design Academy Eindhoven afgestudeerde Massoud Hassani, die opgroeide in Afghanistan, een land vol landmijnen.


Timo de RijkDe  "Mijn Kafon" haalde CNN en werd onderdeel van de collectie van het Museum of Modern arts in New York, die het een uitstekend voorbeeld noemt van vitaliteit en diversiteit. Dit toont precies aan wat er mis is met Nederlands design en Nederlands designonderwijs, schrijft Timo de Rijk deze week in een persoonlijk opiniestuk in NRC Handelsblad. Timo de Rijk is hoogleraar Design aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en geeft regelmatig lezingen bij de Technische Universiteit Delft. Als de "Mijn Kafon" een goed design zou zijn als sloper van landmijnen, zou het gekocht zijn door het Pentagon. Maar dat was niet het geval. In plaats daarvan werd het gekocht door het Museum of Modern Art.


Het werk geproduceerd door ontwerpers in Nederland wordt sinds de jaren negentig steeds meer persoonlijk en conceptueel en dit heeft de Nederlandse vormgeving wereldberoemd gemaakt, schrijft Timo de Rijk. In plaats van het maken van in massa geproduceerde bruikbare voorwerpen, geven ontwerpers er de voorkeur aan om te exposeren in galeries. Door dit te doen, wordt het ontwerp uit haar sociale context geplaatst.
Design opleidingen realiseerden zich dat ze niet verder kon langs deze kunstmatige route. Ontwerp moet worden gebruikt in een sociale context, en dat is precies waarom de "Mijn Kafon" zo gewaardeerd wordt. Er zit een onweerstaanbare feelgood kant aan het verhaal van Hassani en zijn verwoeste vaderland, erkent De Rijk.

Maar laten we duidelijk zijn, deze sociale kwaliteiten zijn alleen ter verfraaiing, en dit ontwerp is oneerlijk en immoreel, schrijft De Rijk. De ontwerper belooft meer dan hij ooit zal kunnen leveren. Met andere woorden, het ontwerp werkt niet, zoals blijkt uit het feit dat geen enkele militair enige interesse toont. Wandelen door een mijnenveld nadat de "Mijn Kafon" er doorheen is gerold, is het equivalent van het spelen van Russische roulette met het eigen leven.


De "Mijn Kafon" is gewoon ondraaglijk omdat het een dodelijk product is. Het succes dat hier wordt gevierd gaat niet over hoop voor een veilig voormalig oorlogsgebied, het gaat over media aandacht voor Nederlandse vormgeving. Alle betrokken mensen weten precies wat er hier verkeerd gaat.


In het Design onderwijs en ook in de wereld van designers geloven te veel mensen in het eigen media succes en begeven zich daarmee op een doodlopend spoor. Men moet terug naar het centraal plaatsen van doelmatigheid en functionaliteit ten behoeve van de mens, niet ten behoeve van de ontwerper.